อาหารเช้าแบบคนเชียงราย ตลาดเช้า ข้าวกั๊นจิ๊น และกาแฟโบราณ
31 สิงหาคม 2569
ยายข้างบ้านเคยบอกว่า คนที่อยากรู้จักเมืองไหน ให้ไปตลาดตอนเช้าก่อนไปวัด เพราะตลาดเช้าคือที่ที่คนทั้งเมืองมาเจอกันโดยไม่ได้นัด
คำแนะนำนั้นยังใช้ได้ดีกับเชียงราย แต่คนมาเที่ยวมักมีภาพในหัวเรื่องมื้อเช้าทางเหนือที่ไม่ค่อยตรงกับของจริงนัก ข้างล่างเทียบความเชื่อที่ได้ยินบ่อยกับสิ่งที่เจอเมื่อเดินเข้าตลาดจริง
“มื้อเช้าคนเหนือมีแต่ข้าวเหนียว”
ความจริงคือมื้อเช้าในเมืองหลากหลายกว่านั้นมาก ข้าวเหนียวหมูทอดหรือข้าวเหนียวกับไส้อั่วยังเป็นของคู่มือคนทำงาน แต่แผงข้าวต้ม โจ๊ก ปาท่องโก๋ กับน้ำเต้าหู้ร้อนๆ ก็มีให้เห็นทุกตลาด คนเชียงรายมีรากหลายสาย ทั้งคนเมือง คนจีน ไทใหญ่ ไทลื้อ อาหารเช้าจึงผสมกันไปตามธรรมชาติ
ร้านขายกับข้าวถุงก็คึกคักตั้งแต่เช้า น้ำพริกหนุ่ม น้ำพริกอ่อง แคบหมู ผักลวก แกงพื้นบ้าน คนในเมืองแวะซื้อกลับไปกินเป็นมื้อเช้าหรือเตรียมไว้มื้อกลางวัน ใครอยากรู้ว่าน้ำพริกที่ตำกันทุกเช้าเริ่มจากอะไร ลองไปเข้าคลาสอาหารเหนือที่ต้องยืนหน้าเตาร้อนๆสักครึ่งวัน
“ตลาดเช้ากับตลาดกลางคืนก็ขายของเหมือนกัน”
ตลาดเช้าเป็นของคนในเมือง ส่วนตลาดกลางคืนจัดให้คนเดินเล่น ตลาดเช้ามีผักพื้นบ้านที่ชื่อไม่คุ้นหู เนื้อสด เครื่องแกง ดอกไม้ไหว้พระ คนเดินเร็ว ซื้อเสร็จก็ไป ส่วนตลาดคนเดินยามค่ำกลางเมืองเน้นของกินเล่น ของฝาก และบรรยากาศ ทั้งสองแบบสนุกคนละแบบ อย่าคาดหวังของที่ระลึกจากตลาดเช้า และอย่าคาดหวังผักพื้นบ้านจากตลาดกลางคืน
“ข้าวกั๊นจิ๊นเป็นอาหารเหนือที่หาได้ทุกแผง”
ข้าวกั๊นจิ๊นเป็นอาหารของคนไทใหญ่ที่คนเหนือรับมากินกันจนคุ้น ทำจากข้าวคลุกกับหมูสับและเครื่อง แล้วห่อใบตองนึ่ง กินคู่กับกระเทียมเจียว พริกแห้งทอด และแตงกวา สูตรดั้งเดิมคลุกเลือดหมูด้วย ใครไม่กินเลือดถามแม่ค้าก่อนได้ ของแบบนี้ไม่ได้มีทุกแผง ต้องสังเกตห่อใบตองทรงสี่เหลี่ยมเล็กๆ วางเรียงในซึ้งหรือในกระบะ ถ้าหาไม่เจอ ถามคนในตลาดว่าแผงไหนมี มักได้คำตอบพร้อมชี้มือ
“มีกาแฟดอยแล้ว กาแฟโบราณคงหมดยุค”
ทั้งสองอย่างอยู่คู่กันได้สบาย เชียงรายมีกาแฟจากดอยหลายแหล่งและร้านกาแฟสมัยใหม่เพิ่มขึ้นมาก แต่ร้านกาแฟโบราณที่ชงด้วยถุงผ้า เติมนมข้นหวาน กินกับปาท่องโก๋หรือขนมปังปิ้ง ยังเป็นที่นั่งคุยของคนสูงวัยในตลาดอยู่ ชาร้อนกับโอวัลตินก็สั่งได้
ห้องพักหลายแห่งมีเครื่องชงที่แค่ใส่แคปซูลแล้วกดปุ่มเดียวไว้ให้ ซึ่งสะดวกดีสำหรับเช้าที่รีบ แต่เช้าไหนว่าง ลองเดินไปนั่งร้านกาแฟในตลาดสักแก้ว จะได้ยินคำเมืองรอบตัว ได้เห็นคนรู้จักทักกันข้ามโต๊ะ เป็นมื้อเช้าที่เครื่องชงในห้องให้ไม่ได้
“ไปตลาดสายๆ ก็ได้ ของไม่หนีไปไหน”
ของดีและของตามฤดูหมดเร็วกว่าที่คิด ผักพื้นบ้านบางชนิดมีน้อยและคนในเมืองรู้ว่าต้องมาแต่เช้า ช่วงหน้าผลไม้ ลิ้นจี่ สับปะรด และผลไม้จากดอยวางกองตั้งแต่ฟ้าสาง ใครอยากซื้อกลับบ้าน ลองดูวิธีเก็บลิ้นจี่ให้สดจนถึงมือคนที่บ้านไว้ก่อน เวลาเปิดปิดของแต่ละตลาดต่างกัน ถามที่พักว่าตลาดใกล้ๆ คึกที่สุดช่วงไหน
ก่อนออกจากห้องพรุ่งนี้เช้า หยิบถุงผ้าใบเล็กใส่กระเป๋าไว้หนึ่งใบ ถุงใบเดียวนี้ใส่ได้ทั้งห่อข้าวเหนียว น้ำพริก และผลไม้ ไม่ต้องรับถุงพลาสติกจากทุกแผงที่แวะ