ปั่นจักรยานชมเมืองโบราณเชียงแสน กำแพงเมือง วัดร้าง และถนนริมโขง
12 ตุลาคม 2569
เชียงแสนเหมาะกับสองล้อ
เมืองเก่าริมโขงแห่งนี้ไม่ได้เก็บโบราณสถานไว้ในรั้วเดียว แต่ปล่อยให้เจดีย์อิฐ ฐานวิหาร และแนวกำแพงดินกระจายอยู่ปนกับบ้านเรือน ร้านขายของชำ โรงเรียน และสวนหลังบ้าน ขับรถผ่านก็เร็วเกินจะเห็นอะไร เดินเท้าก็ไกลเกินจะครบ จักรยานจึงพอดีที่สุด ช้าพอจะเห็นซากอิฐที่โผล่ข้างรั้ว และเร็วพอจะไปถึงอีกวัดก่อนแดดแรง
ใครที่เคยปั่นไล่ดูซากวัดในเมืองเก่าสุโขทัยมาแล้วจะคุ้นกับจังหวะนี้ทันที จอดจักรยานใต้ต้นไม้ ลงไปยืนดูฐานเจดีย์สักพัก แล้วขึ้นปั่นต่อ ที่ต่างกันคือเชียงแสนเป็นเมืองที่ยังมีคนอยู่จริงรอบๆ ซากเหล่านั้น และมีแม่น้ำโขงไหลขนานไปตลอดด้านหนึ่งของเมือง
เรื่องจักรยาน ในตัวเมืองมีที่ให้เช่าอยู่บ้าง ทั้งร้านเล็กๆ และที่พักบางแห่งที่มีรถไว้ให้แขก ถามที่พักก่อนเป็นทางที่ง่ายที่สุด ก่อนรับรถให้บีบเบรกทั้งสองข้าง ดูลมยาง ลองกระดิ่ง และขอกุญแจล็อกมาด้วย ตะกร้าหน้ารถช่วยได้มากสำหรับใส่ขวดน้ำกับหมวก
เวลาที่ปั่นสบายคือเช้าตรู่กับช่วงเย็น โบราณสถานส่วนใหญ่อยู่กลางแจ้ง ร่มไม้มีเป็นหย่อมๆ และถนนเลียบโขงตอนเที่ยงแทบไม่มีที่หลบ หน้าหนาวเช้าๆ อากาศเย็นและอาจมีหมอกบางๆ ลอยเหนือน้ำ ใส่เสื้อแขนยาวบางๆ ไว้ก่อนแล้วค่อยถอด ส่วนปลายหน้าแล้งที่ฟ้าขมุกขมัว ให้เช็กค่าฝุ่นก่อนออกปั่น ถ้าสูงก็เลื่อนไปวันอื่นดีกว่า
ไม่จำเป็นต้องมีเส้นทางตายตัว แต่ถ้าอยากได้โครงคร่าวๆ ลองไล่ตามนี้
- เริ่มจากพิพิธภัณฑ์ในเมืองก่อน อ่านเรื่องราวของเมืองเก่าจากของจริงที่ขุดพบ ไว้ในหัว แล้วซากที่เห็นข้างนอกจะไม่ใช่แค่กองอิฐ
- แวะวัดพระธาตุเจดีย์หลวงกลางเมือง เจดีย์อิฐองค์ใหญ่ที่ตั้งตระหง่านอยู่ใกล้ถนนสายหลัก
- ปั่นไปทางวัดป่าสัก วัดเก่าที่บริเวณร่มรื่นด้วยต้นไม้ เหมาะกับการนั่งพักดูลวดลายบนองค์เจดีย์
- เลาะไปตามแนวคูน้ำและกำแพงดิน ดูว่าประตูเมืองเก่ายังเหลือร่องรอยตรงไหนบ้าง
- ปิดรอบด้วยถนนเลียบแม่น้ำโขงตอนแดดอ่อน มองข้ามไปฝั่งตรงข้ามแล้วนั่งพักริมตลิ่ง
บนถนนต้องระวังมากกว่าที่คิด เส้นหลักผ่านเมืองและถนนเลียบโขงมีทั้งรถทัวร์ รถตู้ และรถบรรทุกขนของวิ่งเป็นระยะ ปั่นชิดซ้าย ไปกันเป็นแถวเดียว อย่าเรียงหน้ากระดานคุยกัน ข้ามถนนตรงที่มองเห็นได้ไกลทั้งสองทาง และถ้าปั่นถึงช่วงโพล้เพล้ ให้มีไฟกะพริบหรือเสื้อสีสว่างติดตัว
กับโบราณสถาน กติกาง่ายมาก ไม่ปีนขึ้นฐานเจดีย์ ไม่นั่งบนแนวอิฐเก่า ไม่พิงจักรยานกับกำแพงโบราณ และจอดรถให้พ้นทางเดิน วัดหลายแห่งในเมืองยังมีพระจำพรรษาและชาวบ้านมาทำบุญ แต่งกายให้สุภาพพอจะเดินเข้าวิหารได้ ไม่ต้องเปลี่ยนชุดกลางทาง
พกน้ำมากกว่าที่คิดว่าจะพอ ร้านค้าในชุมชนมีให้แวะซื้อเติมได้ อุดหนุนร้านเล็กๆ เหล่านี้ไปด้วยก็ได้คุยกับคนในเมืองไปในตัว บางคนเล่าเรื่องวัดที่อยู่หลังบ้านตัวเองได้ละเอียดกว่าป้ายข้างทางเสียอีก
ถ้ายังมีแรงเหลือ เมืองต่อไปทางเหนือคือย่านสามเหลี่ยมทองคำ ซึ่งมีพิพิธภัณฑ์ที่เล่าเรื่องฝิ่นอย่างไม่ปิดบังแง่มืด อยู่ หลายคนเลือกนั่งรถไปต่อแทนการปั่น เพราะถนนช่วงนั้นรถวิ่งเร็วและไหล่ทางไม่กว้างนัก
ระหว่างปั่นจะเห็นคำว่า “เวียง” อยู่บนป้ายหลายแผ่น คำนี้เล่าอะไรได้มากเกี่ยวกับเมืองที่มีคูมีกำแพงแบบเชียงแสน ใครสงสัยลองอ่านเรื่องที่มาของคำเรียกเมืองและภูเขาในภาษาถิ่นเหนือ ก่อนไป จะดูป้ายสนุกขึ้นอีกมาก
แล้วถ้าได้ปั่นเชียงแสนสักเช้าหนึ่ง คุณจะเริ่มจากแนวกำแพงเก่า เจดีย์กลางเมือง หรือเก็บแม่น้ำโขงไว้เป็นภาพสุดท้ายของวัน?