รองเท้าพังหรือข้อเท้าพลิกกลางทางเดินบนดอย เตรียมชุดซ่อมและปฐมพยาบาลอะไรติดเป้
8 ตุลาคม 2569
บนทางลงเขาที่ยังเปียกน้ำค้าง พื้นรองเท้าผ้าใบของคนในกลุ่มคนหนึ่งค่อยๆ อ้าออกจากตัวรองเท้า ทั้งที่ยังเหลือทางลงอีกยาว เหตุการณ์ทำนองนี้เกิดบ่อยกว่าที่คิด และคนที่มีเทปม้วนเดียวในเป้มักกลายเป็นคนสำคัญที่สุดของวันนั้น
ทางเดินบนดอยในเชียงรายมีทั้งดินแดงที่ลื่นเมื่อเปียก รากไม้ที่โผล่ขวาง และหินร่วนบนทางชัน รองเท้าที่ดูยังดีอยู่ในเมืองอาจเผยจุดอ่อนออกมากลางทาง ข้อเท้าที่ไม่เคยพลิกก็พลิกได้ในก้าวเดียว ของที่ช่วยได้ส่วนใหญ่มีขนาดเล็กและเบา ขอแค่จำได้ว่าต้องหยิบใส่เป้
ชุดซ่อมรองเท้าและเป้
กลุ่มนี้ไม่ได้ทำให้ของกลับมาเหมือนใหม่ แต่ช่วยให้เดินต่อไปถึงถนนหรือจุดที่รถรออยู่ได้ หลักคือพันให้แน่นรอบทั้งตัวรองเท้า ไม่ใช่แปะเฉพาะรอยแยก เพราะแรงดึงตอนก้าวจะลอกเทปออกเร็วมาก
ของพังกลางทางไม่ได้เป็นเรื่องของคนเดินป่าอย่างเดียว นักฟุตบอลเองก็เจอสนับแข้งร้าวหรือสายรัดหลุดตอนเกมยังไม่จบจนต้องแก้กันข้างสนาม หลักคิดเหมือนกันคือมีของซ่อมชั่วคราวติดตัว แล้วค่อยเปลี่ยนจริงจังเมื่อกลับถึงบ้าน
- เทปผ้าหรือเทปเหนียวแรงยึดสูง พันรอบแกนดินสอหรือขวดน้ำไว้ไม่ต้องพกทั้งม้วน
- เชือกรองเท้าสำรอง หรือเชือกร่มเส้นยาวที่ใช้แทนได้หลายอย่าง
- สายรัดพลาสติกแบบเคเบิลไทร์สักกำมือ ใช้รัดพื้นรองเท้ากับตัวรองเท้าหรือซ่อมหัวเข็มขัดเป้
- เข็มกลัดและเข็มกับด้ายเส้นหนา สำหรับสายเป้ที่ขาดหรือกระดุมที่หลุด
- ถุงเท้าสำรองหนึ่งคู่ใส่ถุงกันน้ำ เผื่อเท้าเปียกจนเริ่มพอง
ชุดปฐมพยาบาลสำหรับข้อเท้าและแผล
เวลาข้อเท้าพลิก หลักทั่วไปคือหยุดเดินก่อน ประคบเย็น พันให้กระชับพอดี และยกเท้าให้สูงกว่าระดับหัวใจเมื่อได้พัก บนดอยอาจไม่มีน้ำแข็ง ผ้าชุบน้ำลำธารเย็นๆ ก็ช่วยได้ อย่าพันแน่นจนนิ้วเท้าซีดหรือชา
ถ้าปวดมากจนลงน้ำหนักไม่ได้ ข้อบวมผิดรูป หรือได้ยินเสียงดังตอนพลิก อย่าฝืนเดินต่อเอง ให้หาทางพาลงมาและไปโรงพยาบาล ถ้าเกินกำลังกลุ่มให้โทร 1669 ส่วนอาการทั่วไป ควรให้แพทย์ตรวจเมื่อกลับถึงเมืองแม้จะเดินไหว
- ผ้ายืดพันข้อสักหนึ่งม้วน
- ผ้าเช็ดหน้าหรือผ้าขนหนูผืนเล็กไว้ชุบน้ำประคบ
- พลาสเตอร์ปิดแผลหลายขนาด และแผ่นปิดตุ่มพองที่ส้นเท้า
- น้ำสะอาดหรือน้ำเกลือขวดเล็กไว้ล้างแผลถลอกจากหินและดิน
- ถุงเท้ายาวหรือปลอกกันทาก โดยเฉพาะช่วงที่ทางเดินชื้น ถ้าทากเกาะแล้วอย่ากระชากแรง
ของที่ช่วยให้กลับลงมาได้
การบาดเจ็บเล็กกลายเป็นเรื่องใหญ่เมื่อต้องเดินลงในความมืด หรือไม่มีใครรู้ว่ากลุ่มอยู่ตรงไหน ถ้าไปกับไกด์ชุมชนที่พาเดินบนเส้นทางดอย ให้บอกไกด์ทันทีที่รู้สึกเจ็บ อย่ารอจนเดินไม่ไหว คนที่รู้จักทางจะรู้ว่าทางลัดลงถนนอยู่ตรงไหน
- ไม้เท้าเดินป่า หรืออย่างน้อยไม้ไผ่ที่ไกด์ตัดให้ ช่วยแบ่งน้ำหนักจากข้อเท้าที่เจ็บ
- ไฟฉายหรือไฟคาดหัว แม้จะตั้งใจกลับก่อนมืด
- มือถือที่ชาร์จเต็มกับแบตสำรอง และนกหวีดเล็กๆ ไว้ส่งเสียงเรียก
อีกส่วนที่ลืมกันบ่อยคือขากลับด้วยรถ ถ้ากำลังขับวนรอบจังหวัดหลายวันและแบ่งจุดพักไว้แล้ว ลองดูไว้ด้วยว่าแต่ละช่วงทางมีโรงพยาบาลอยู่ใกล้ตรงไหน ส่วนคนที่ใช้รถไฟฟ้าขึ้นดอยและต้องคำนวณจุดชาร์จ ควรเผื่อแบตรถไว้สำหรับการอ้อมไปหาหมอกะทันหันด้วย
ก่อนแพ็กเป้รอบถัดไป หยิบรองเท้าคู่ที่จะใส่ขึ้นมางอพื้นดูสักครั้ง ถ้าเห็นรอยแยกตรงขอบยางหรือกาวเริ่มร่อน ให้จัดการตั้งแต่อยู่บ้าน ดีกว่าไปเจอบนทางลงเขา