ชิมชาอู่หลงจากดอยเชียงรายให้เป็น ชงแบบจีนถ้วยเล็ก ดูใบชา และซื้อกลับบ้าน
30 กันยายน 2569
ชาอู่หลงไม่ได้ชงยาก
แค่ต้องลืมวิธีชงชาถุงที่คุ้นมือไปก่อน บนดอยแม่สลองและตามไร่ชาหลายแห่งในเชียงราย คนที่ชงให้เราชิมจะใช้กาดินหรือกาแก้วใบเล็ก รินลงถ้วยขนาดไม่กี่อึก แล้วเติมน้ำร้อนใหม่หลายรอบจากใบชาชุดเดิม แต่ละน้ำกลิ่นจะค่อยๆ เปลี่ยนไป บางน้ำหอมดอกไม้ บางน้ำออกหวานคอ คนที่เข้าใจจังหวะนี้จะชิมสนุกขึ้นมาก และเลือกชากลับบ้านได้ตรงลิ้นตัวเองมากขึ้น
ใครเคยแวะไร่ชาขั้นบันไดที่คนชอบไปถ่ายรูปกัน คงเคยเห็นภาพไร่สวยๆ มาแล้ว ด้านล่างคือเรื่องที่เกิดขึ้นหลังจากนั้น ตอนนั่งลงตรงหน้าถาดชา
ทำแบบนี้ — ลวกกากับถ้วยก่อนเริ่ม
ก่อนใส่ใบชา เทน้ำร้อนลงในกาและถ้วยให้ทั่ว แล้วเททิ้ง ภาชนะที่อุ่นแล้วจะไม่ดึงความร้อนออกจากน้ำชา กลิ่นจะลอยขึ้นมาเต็มกว่า
บนดอยที่อากาศหนาว เรื่องนี้ยิ่งสำคัญ ชาร้อนในถ้วยเย็นจะอุ่นๆ แค่ไม่กี่อึก นี่คือเหตุผลหนึ่งที่ถ้วยแบบจีนมีขนาดเล็ก รินแล้วดื่มให้หมดขณะยังร้อน ใครอยากรู้ว่าทำไมเครื่องดื่มร้อนถึงเสียความร้อนไวในวันที่ลมเย็น มีคนอธิบายเรื่องเหตุที่แก้วกาแฟคลายร้อนไวเมื่ออากาศรอบตัวเย็นจัด ไว้ หลักเดียวกันใช้กับถ้วยชาได้ทุกใบ
อย่าทำแบบนี้ — ใส่ใบชาจนเต็มกา
อู่หลงจากดอยหลายแบบม้วนเป็นเม็ดกลมแน่น พอโดนน้ำร้อนใบจะคลายตัวออกจนเต็มกา คนชงครั้งแรกมักใส่มากเกินไปเพราะเห็นว่าเม็ดเล็ก ผลคือชาเข้มจนขมฝาดตั้งแต่น้ำแรก และใบไม่มีที่ให้กาง
เริ่มจากน้อยกว่าที่คิด แล้วปรับเอาในครั้งถัดไป ถ้าไม่แน่ใจ ขอให้คนขายในไร่ชงให้ดูหนึ่งรอบ สังเกตว่าเขาใส่ชาประมาณไหนเทียบกับขนาดกา จำภาพนั้นไว้แทนตัวเลข
ทำแบบนี้ — ชงหลายน้ำแล้วสังเกตว่ากลิ่นเปลี่ยนอย่างไร
หลายบ้านเทน้ำแรกทิ้งเร็วๆ เพื่อให้ใบชาคลายตัว แล้วจึงเริ่มดื่มจากน้ำถัดไป แต่ละน้ำแช่ไม่นาน รินออกให้หมดกา ไม่ทิ้งน้ำค้างไว้กับใบ แล้วค่อยเติมน้ำร้อนรอบใหม่
ลองดมที่ก้นถ้วยเปล่าหลังดื่มเสร็จ กลิ่นที่ติดอยู่ตรงนั้นบอกนิสัยของชาได้ดีพอๆ กับรสในปาก น้ำต้นๆ มักหอมชัด น้ำกลางๆ รสกลมขึ้น พอถึงน้ำท้ายๆ สีจะจางลงจนรู้ว่าใบชาชุดนี้ให้มาครบแล้ว
อย่าทำแบบนี้ — ปล่อยใบชาแช่น้ำทิ้งไว้ระหว่างคุยกัน
วงชาบนดอยมักคุยกันเพลิน แต่ถ้าปล่อยน้ำแช่อยู่ในกานาน น้ำถัดไปจะขมและกลิ่นหอมหายไปเร็ว ถ้าจะคุยยาว ให้รินออกให้หมดก่อน แล้วค่อยเติมน้ำใหม่ตอนพร้อมดื่ม
อีกเรื่องที่ไม่ควรทำคือใส่น้ำตาลหรือนมก่อนได้ชิมรสจริง อยากปรุงก็ได้ แต่ให้ชิมแบบไม่ใส่อะไรก่อนสักถ้วย ไม่อย่างนั้นจะเทียบชาแต่ละแบบกันไม่ออก
ทำแบบนี้ — ดูใบชาทั้งตอนแห้งและตอนกางออก
ใบชาแห้งที่ดีม้วนตัวสม่ำเสมอ ไม่มีฝุ่นผงปนมาก สีไม่ซีดจาง พอชงแล้วลองเขี่ยใบที่กางออกขึ้นมาดูบนจานรอง ใบที่สมบูรณ์จะคลายตัวเห็นเป็นรูปใบ มีก้านติดตามธรรมชาติ ไม่ใช่เศษใบแตกละเอียดทั้งหมด
ถ้าไร่ไหนมีชาหลายแบบ ขอชิมเทียบกันสองสามแบบในวงเดียว ความต่างจะชัดกว่าการชิมทีละอย่างห่างๆ กัน และจะรู้ว่าตัวเองชอบสายหอมหรือสายเข้ม
อย่าทำแบบนี้ — ซื้อถุงใหญ่ทั้งที่ยังไม่ได้ชิม
ชาที่หน้าตาคล้ายกันอาจรสต่างกันมาก ทั้งจากการผลิตแต่ละรอบและวิธีเก็บ ก่อนซื้อให้ชิมจากถุงที่จะซื้อจริงถ้าทำได้ ถามวันผลิตหรือรอบเก็บ และขอดูว่าบรรจุแบบไหน ถุงที่ปิดสนิทกันอากาศและแสงเก็บกลิ่นได้ดีกว่าถุงใสบางๆ
ลองซื้อถุงเล็กหลายแบบก่อน กลับไปชงที่บ้านแล้วค่อยสั่งเพิ่มแบบที่ชอบ ดีกว่าแบกถุงใหญ่กลับไปแล้วพบว่าไม่ใช่รสที่คิดไว้
ทำแบบนี้ — เก็บให้ห่างจากกลิ่นแรง แสง และความชื้น
ใบชาดูดกลิ่นรอบตัวได้ง่าย อย่าวางไว้ข้างเครื่องเทศ กาแฟคั่ว หรือของกลิ่นแรงในครัว ใส่ภาชนะทึบที่ปิดแน่น ตั้งไว้ในที่แห้งและไม่ร้อน แบ่งออกมาใช้ทีละน้อย จะได้ไม่ต้องเปิดถุงใหญ่บ่อยๆ ให้ความชื้นเข้า
อย่าทำแบบนี้ — เชื่อทุกคำโฆษณาเรื่องสรรพคุณ
ชาเป็นเครื่องดื่มที่ดื่มเพื่อความรื่นรมย์ ถ้ามีป้ายหรือคำพูดอ้างว่ารักษาโรคได้ ให้ฟังหูไว้หู และถ้ามีโรคประจำตัว หรือดื่มชาแล้วใจสั่นนอนไม่หลับ ปรึกษาแพทย์ดีกว่าลองเอง
เหมาะกับใคร ไม่เหมาะกับใคร
คนที่จะสนุกกับวงชาแบบนี้คือคนที่นั่งได้นานๆ คุยไปจิบไป ไม่รีบไปจุดต่อไป และคนที่อยากได้ชาติดมือกลับบ้านแบบที่ตัวเองชิมแล้วชอบจริง ถ้าใครเป็นสายกาแฟมากกว่า ลองแบ่งเวลาไปหมู่บ้านบนดอยที่คนปลูกกาแฟเป็นอาชีพหลัก ด้วยในทริปเดียวกัน
ไม่เหมาะกับคนที่แวะไร่ชาแค่แป๊บเดียวเพื่อถ่ายรูป หรือคนที่อยากได้ชาเย็นหวานๆ ดับร้อนสักแก้ว กรณีนั้นร้านในเมืองที่มีชาจากดอยอยู่ในเมนู จะตอบโจทย์กว่าการนั่งวงชาแบบจีน